Zawał serca - leczenie

Zawał serca, powszechnie znany również pod pojęciem „atak serca”, w rzeczywistości jest zniszczeniem fragmentu mięśnia, poprzez czasowe lub stałe zablokowanie dopływu krwi do mięśnia serca. Stanowi powikłanie rozwijającej się przez długi okres choroby wieńcowej.

Objawy zawału serca

W tętnicach bezpośrednio doprowadzających krew do serca tworzą się zwężenia, tzw. blaszki miażdżycowe, które narastając, z czasem powodują całkowitą blokadę przepływu krwi. Blaszka miażdżycowa ma tendencję do pękania. Wówczas powstaje nagła blokada dopływu krwi do serca. Pacjenci zwykle odczuwają to jako ból gniotący, piekący, zlokalizowany w okolicy mostka. Ból może promieniować do okolicy barku, żuchwy, lokalizować się w okolicy międzyłopatkowej, a także powodować nagłe drętwienie palców rąk. Istnieją grupy pacjentów, którzy nie odczuwają zawału serca. Zazwyczaj są to kobiety, osoby chore na cukrzycę, osoby starsze.

Zawał serca może także objawiać się bardzo nietypowo, np. jako omdlenie, utrata przytomności, duszność, nagłe wymioty, nudności, ból brzucha, wzmożone pocenie się, nagły zgon. Jeżeli lekarz podejrzewa u chorego świeży zawał serca, zleci w pierwszej kolejności badanie EKG oraz badanie krwi. W próbce pobranej krwi oznacza się poziom substancji świadczącej o martwicy mięśnia serca, tą substancją jest troponina.

Typy zawałów serca

W zależności która ściana serca została uszkodzona przez niedokrwienie. I tak rozróżnia się zawał ściany przedniej, dolnej, bocznej, tylnej lub zawał prawej komory serca.

Leczenie zawału serca zależy obecnie od kilku czynników, np. czasu trwania bólu w klatce piersiowej, jak szybko pacjent zostanie dowieziony lub zgłosi się do szpitala, obecności zmian niedokrwiennych w zapisie EKG.

Leczenia zawału serca: angioplastyka z wszczepieniem stentu do tętnicy lub leczenie z podaniem leków rozpuszczających zakrzep zamykający tętnicę. U chorych z bardzo rozwiniętą miażdżycą w tętnicach serca wykonuje się operację kardiochirurgiczną wszczepienia bypassów.

Koronarografia i angioplastyka

Koronarografia i angioplastyka to procedury inwazyjne, podczas których z nakłucia tętnicy w pachwinie wprowadza się do serca cienki i elastyczny cewnik. Aby dokładnie ocenić zwężenia w tętnicach, podawany jest kontrast. Ten etap to koronarografia. Po ocenie istniejących zwężeń lekarz podejmuje decyzję o tym, czy należy wszczepić stent, aby poszerzyć zwężenie. Zabieg poszerzania zwężenia jest nazywany angioplastyką. Zwężenie jest poszerzane poprzez napompowanie wysokim ciśnieniem balonika (tzw. balonikowanie), a następnie w to miejsce może zostać wszczepiony stent. Podczas całej procedury pacjent jest przytomny i wykonuje polecenia lekarza, np. głęboki oddech. Znieczuleniu ulega tylko miejsce wkłucia w pachwinie. Cały zabieg jest niebolesny i trwa około 30 minut. Należy pamiętać, że do oceny zwężeń w tętnicach wieńcowych z jednoczesnym podaniem kontrastu wykonuje się także krótkie naświetlanie lampą rentgenowską.

Leki w leczeniu zawału

Po implantacji stentu wymagane jest przyjmowanie leków hamujących płytki krwi. U niektórych pacjentów występuje restenoza, czyli ponowne zwężenie w stencie. Objawy restenozy są podobne do objawów zawału serca. Restenoza jest częściej obserwowana u pacjentów z cukrzycą, wysokim poziomem cholesterolu, nadciśnieniem tętniczym, palących papierosy.
Po zabiegu pacjent musi leżeć płasko, nie wstawać z łóżka i nie zginać nogi po stronie nakłucia pachwiny. Pozostawanie w tej pozycji przez blisko 12 godzin ma na celu zapobiegnięcie powikłaniom, jak np. krwotok z miejsca nakłucia tętnicy, powstanie krwiaka, tętniaka rzekomego, przetoki, zwężenia naczynia.

Podczas pobytu w szpitalu, po zabiegu angioplastyki, pacjent otrzymuje leki przeciwpłytkowe, aby utrzymać drożność stentu. Zaprzestanie przyjmowania tych leków bez konsultacji z lekarzem może skutkować ponownym zawałem serca, tragiczniejszym w skutkach. Pacjenci otrzymują także leki zwalniające częstość rytmu serca oraz obniżające ciśnienie tętnicze. Bardzo ważne jest również przyjmowanie leków na serce, tzw. statyn, obniżających nieprawidłowo wysoki poziom cholesterolu.

Jeżeli nie ma powikłań zawału serca, pacjent jest wypisywany ze szpitala zwykle po niespełna 5 dniach. Niezbędne są modyfikacja i pozbycie się czynników ryzyka, aby nie doszło do powtórnego zawału serca. Należy bezwzględnie zaprzestać palenia tytoniu, zarówno czynnego, jak i biernego, stosować np. dietę śródziemnomorską z dużą zawartością ryb i warzyw, kwasów omega-3. Przy współistniejącej otyłości lub nadwadze konieczna jest redukcja wagi ciała, kontrola ciśnienia tętniczego.

Bibliografia

Krzemińska Pakula M. (red.), Kardiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-108-3
Mandecki T. Kardiologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2912-0
Kahn G. Choroby serca. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 2000, ISBN 83-87944-50-5
Rynkiewicz A. Ostre stany w kardiologii, Termedia, Poznań 2010, ISBN 978-83-62138-46-3