Zawał mózgu

Mózg to, obok serca, najważniejszy organ ludzkiego organizmu. Reguluje on działanie całego naszego ciała oraz wszystkich funkcji każdej, nawet najmniejszej, komórki. To dzięki komórkom mózgowym mówimy, poruszamy się, piszemy, czytamy i, wreszcie, myślimy. Prawdopodobnie stopień rozwoju mózgu warunkuje istnienie świadomości. To najbardziej złożony, zarówno pod względem budowy, jak i funkcjonowania, narząd ludzkiego ciała. Także największe problemy pojawiają się, gdy mózg zaczyna niedomagać. Jedną z poważniejszych dolegliwości jest zawał mózgu.

Czym jest zawał mózgu

Zawał mózgu to niedokrwienny udar mózgu. Jest to zespół objawów klinicznych związanych z nagłym wystąpieniem ogniskowego lub ogólnego zaburzenia czynności mózgu, który powstał w wyniku zaburzenia krążenia mózgowego i utrzymuje się ponad 24 godziny. W wielu przypadkach udar, a tym samym zawał mózgu jest stanem zagrażającym życiu i jako zaburzenie wymaga bezwzględnie hospitalizacji, najlepiej na wyspecjalizowanym oddziale udarowym.

Zawał mózgu występuje przede wszystkim u osób cierpiących na miażdżycę. Jednak wszystkie czynniki wpływające na rozwój miażdżycy, takie jak stres, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, podwyższony cholesterol, czynniki genetyczne, nadwaga, wysokie ciśnienie czy cukrzyca powodują wzrost ryzyka tego typu udaru.

Objawy niedokrwiennego udaru mózgu zależą od lokalizacji ogniska uszkodzenia mózgowia. Jeśli uszkodzenie obejmuje korę mózgu ruchową, to pojawia się przeciwstronny niedowład ciała, jeśli czuciową – przeciwstronne zaburzenie czucia, jeśli wzrokową – korowe zaburzenia widzenia. W przypadku lokalizacji ogniska zawału w pniu mózgu problem może objawiać się poprzez oczopląs, niedosłuch, porażenie nerwów, ataksję, zaburzenie ciepła i czucia twarzy, zaburzenie mowy, nienaturalne rozszerzenie źrenic czy też drżenie ciała. Objawów takich nie wolno lekceważyć i należy natychmiast przewieźć chorego do szpitala.

Leczenie zawału mózgu

Leczenie udaru niedokrwiennego mózgu wspomagają leki trombolityczne. Są to środki aktywujące trombolizę, czyli rozpuszczanie skrzepu, będącego przyczyną niedokrwienia mózgu. Leczenie należy wykonać w trybie nagłym, doraźnym, najszybciej jak to jest możliwe. Jednak warunkiem podjęcia takiego leczenia jest dotarcie chorego z ostrym zawałem mózgu do specjalistycznego ośrodka przed upływem 3 godzin od zachorowania oraz brak przeciwwskazań do takiego leczenia, co jest bardzo trudne i udaje się nie więcej niż w około 5 procentach przypadków udaru niedokrwiennego.

Innym rodzajem leczenia w zawale mózgu jest bezpośrednie usunięcie skrzepliny ze światła tętnicy. Osiąga się to poprzez wprowadzenie cewnika do tętnicy udowej, który następnie kieruje się do krążenia mózgowego i za pomocą urządzenia przypominającego korkociąg chwyta skrzep i usuwa z organizmu. Jak wykazały badania kliniczne, mechaniczna embolektomia okazała się skutecznym sposobem na przywrócenie przepływu krwi u pacjentów, którzy nie byli w stanie przyjmować leków trombolitycznych. Zabieg taki jest przeprowadzany w ciągu 8 godzin od wystąpienia objawów.

Ponieważ leczenie zawału mózgu jest bardzo trudne, bardzo ważna dla ograniczenia zachorowalności na udar niedokrwienny jest odpowiednia profilaktyka. Obejmuje ona przede wszystkim wczesne wykrywanie zwężeń tętnic domózgowych i ich odpowiednie leczenie zabiegowe. Do profilaktyki zawału mózgu należy także stosowanie ogólnych zasad profilaktyki miażdżycy, czyli dieta niskotłuszczowa, zwalczanie nadciśnienia tętniczego, unikanie palenia tytoniu czy nadużywania alkoholu.