Pierwsza pomoc w zawale

Pierwsza pomoc w zawale serca polega na tym, aby jak najszybciej wezwać karetkę i kontrolować tętno i oddech osoby, która ma lub może mieć zawał serca. W przypadku, jeśli tętno i oddech się zatrzymają, trzeba rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową. Przy zawale jednak najbardziej liczy się to, aby jak najszybciej chory dotarł do szpitala i otrzymał profesjonalną pomoc medyczną.

Jak rozpoznać zawał serca?

Ból zawałowy to ból w klatce piersiowej za mostkiem o charakterze gniotącym lub piekącym. Może promieniować do lewej ręki oraz do łopatek i żuchwy. Tego typu ból w piersiach utrzymuje się ponad pół godziny i nie ustaje po podaniu nitratów ani podczas spoczynku. Ból przy zawale może nie wystąpić u osób chorujących na cukrzycę. Oprócz tego, osoba dotknięta zawałem jest blada, pojawia się u niej pobudzenie ruchowe, lepki pot na całym ciele, a także stan lękowy i panika. Wiele osób odczuwa w tym czasie duszności. Najczęściej do objawów dołącza również tachykardia, czyli przyspieszenie akcji serca, i obniżenie ciśnienia tętniczego.

Co robić w przypadku zawału?

Kiedy zauważymy, że ktoś w naszym otoczeniu może mieć zawał serca, powinniśmy najpierw:

• jeśli jest nieprzytomny: ułożyć go w pozycji bocznej ustalonej i usunąć ewentualne części garderoby, które mogą utrudniać oddychanie;
• jeśli jest przytomny: ułożyć go w pozycji półsiedzącej i usunąć ewentualne części garderoby, które mogą utrudniać oddychanie.

Pozycja boczna ustalona to pozycja bezpieczna dla osoby nieprzytomnej. Tak układamy osobę nieprzytomną, ale oddychającą i bez zaburzeń tętna. Dzięki takiej pozycji język osoby nieprzytomnej nie opada na tylną ścianę gardła (co w efekcie mogłoby wywołać uduszenie). Pozycja półsiedząca najbardziej ze wszystkich innych odciąża serce. Jeśli chory jest przytomny i nie istnieje ryzyko, że zadławi się własnym językiem, wybiera się właśnie tę pozycję. Jeśli podejrzewamy zawał, żadna inna pozycja nie jest odpowiednia. Klasyczna przy zasłabnięciach pozycja z nogami w górze jest niekorzystna dla chorego z zawałem.

Jak najszybciej wzywamy karetkę, pamiętamy jednak, aby cały czas kontrolować tętno i oddech chorego. Jeśli w czasie przed przyjazdem karetki zatrzyma się oddech lub tętno, trzeba przystąpić do resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Jeśli w danej sytuacji można podejrzewać zawał i jeśli istnieje taka możliwość, można podać osobie przytomnej 300-500 mg kwasu acetylosalicylowego, czyli aspiryny. W przypadku zawału pomóc może także niewielka (0,4-0,8 mg) dawka nitrogliceryny. Nitrogliceryna nie jest jednak odpowiednia w przypadku wstrząsu.

Stan chorego zależy jednak przede wszystkim od tego, jak szybko od pojawienia się pierwszych objawów zawału zostanie przetransportowany do szpitala. W karetce chory otrzymuje tlen za pomocą maski tlenowej, nitroglicerynę lub aspirynę. Jego serce jest również monitorowane podczas transportu do szpitala.

Przy ostrym zawale serca, udrażnianie zamkniętego naczynia wieńcowego obejmuje angioplastykę wieńcową, podawanie leków fibrolitycznych lub zastosowanie pomostowania aortalno-wieńcowego.