Hipercholesterolemia

Walkę z podwyższonym poziomem cholesterolu zawsze zaczyna się od zmodyfikowania diety. Powinna być ona niskotłuszczowa, a tłuszcze pochodzenia zwierzęcego powinny być zastąpione roślinnymi. Kolejne zalecenie to zwiększenie aktywności fizycznej – ruch pomaga „spalić” nadmiar cholesterolu. Takie postępowanie ma ogromne znaczenie i zawsze należy je wdrożyć, jednak w niektórych przypadkach nie jest ono wystarczające, żeby obniżyć poziom cholesterolu. Jest tak w sytuacji, gdy hipercholesterolemia jest uwarunkowana genetycznie i występuje rodzinnie. Osoby z takimi predyspozycjami mają podwyższony poziom cholesterolu, nawet pomimo drakońskiej diety i intensywnych ćwiczeń. Należy wtedy sięgnąć po leczenie farmakologiczne. Istnieje kilka grup leków obniżających poziom cholesterolu we krwi, mimo to jedna z nich cieszy się szczególnym powodzeniem. Powodem jest duża skuteczność i stosunkowo niewielkie działania niepożądane leków z tej grupy. Są to właśnie statyny.

Co to są statyny?

Działanie statyn polega na hamowaniu jednego z najważniejszych enzymów syntezy cholesterolu. Należy pamiętać, że cholesterol krążący we krwi pochodzi z dwóch źródeł – z przyjętego pokarmu oraz z produkcji w wątrobie. Po zażyciu statyn produkcja w wątrobie ustaje. Jednak komórki wątroby potrzebują cholesterolu (choćby do tworzenia składników żółci, która pomaga w trawieniu), więc zaczynają wyłapywać go z krwi. Hepatocyty na swojej powierzchni tworzą liczniejsze niż zazwyczaj receptory dla LDL, które stanowią  pewnego rodzaju pułapkę. To powoduje obniżenie stężenia cholesterolu we krwi i jest skutkiem terapeutycznym statyn. Warto wspomnieć, że największa produkcja cholesterolu odbywa się w nocy – dlatego statyny powinno zażywać się wieczorem, co zwiększa ich efektywność.

Skuteczność statyn w zapobieganiu miażdżycy jest tak duża, że środowiska medyczne zastanawiały się, czy wyżej opisany mechanizm działania jest jedyny. Dziś uważa się, że statyny nie tylko zmniejszają stężenie „złego cholesterolu” i czasami trójglicerydów, lecz u niektórych osób powodują także wzrost poziomu „dobrego” cholesterolu (HDL). Badania wykazały, że statyny chronią przed zawałem również osoby, które były nim zagrożone, choć badania krwi nie wykazywały u nich podwyższonego poziomu LDL. Takie wyniki świadczą o tym, że warto podawać statyny także tym osobom z chorobą wieńcową, które nie mają hipercholesterolemii.

Dziś uważa się, że statyny, poza działaniem obniżającym poziom cholesterolu, mają także działanie chroniące przed osteoporozą, zakrzepicą żylną i demencją (pochodzenia naczyniowego). Wykazano też właściwości przeciwzapalne i usprawniające przepływ krwi. Z badań wynika, że zażywanie statyn przynosi korzyści zdrowotne nie tylko osobom z podwyższonym cholesterolem, lecz także wszystkim cierpiącym na chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze i cukrzycę, a być może także na niewydolność serca. Leki z tej grupy zmniejszają ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca i udar mózgu, które są stanami zagrażającemu życiu pacjenta. Do tego warto wspomnieć o dobrej tolerancji statyn i rzadkim występowaniu działań niepożądanych. To wszystko sprawia, że wynalezienie statyn jest uważane za jeden z większych sukcesów współczesnej medycyny.

Zobacz także: Wysoki cholesterol - jak z nim walczyć


Bibliografia

Cybulska B., Kłosiewicz-Latoszek L., Zaburzenia lipidowe, Termedia, Poznań 2010, ISBN 978-83-62138-19-7
Skoczyńska A., Patogeneza miażdżycy, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-02-4
Bartnikowska E., Michajlik A., Lipidy i lipoproteiny osocza, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2240-1
Banasiak W., Opolski G., Poloński L. (red.), Choroby serca - Braunwald, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-30-9