Co to jest zawał serca?

Zawał serca jest to martwica (obumarcie) mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem, zwykle na tle choroby niedokrwiennej serca. Serce odgrywa w organizmie rolę pompy, która wprawia krew w ruch tak, aby mogła ona dotrzeć do wszystkich narządów, niosąc ze sobą tlen i składniki odżywcze niezbędne do życia. Jednak pompa ta także potrzebuje do swej pracy energii.

Jak działa serce?

Serce zbudowane jest w większości swej masy z tkanki mięśniowej i tak jak każdy mięsień musi być zaopatrzone w krew. W spoczynku mięsień sercowy pochłania 11% tlenu pobieranego przez cały organizm. Jest on dostarczany przez naczynia wieńcowe oplatające serce. Jeśli naczynia te zostaną zwężone przez procesy miażdżycowe lub nadmiernie się skurczą (tzw. angina Printzmetala), serce dostanie zbyt mało krwi. Tlenu wystarczy do pracy w warunkach spoczynku (np. podczas siedzenia), jednak będzie go za mało na bardziej wytężoną pracę, np. podczas wysiłku, kiedy serce musi bić szybciej i tłoczyć krew z większą prędkością. Na tym właśnie polega choroba niedokrwienna serca (zwana także wieńcową – od nazwy naczyń zaopatrujących serce), której główną przyczyną jest miażdżyca naczyń.

Choroba wieńcowa

Na początku człowiek cierpiący na chorobę wieńcową serca będzie miał kłopoty z wejściem np. na czwarte piętro (choć kiedyś nie był to żaden problem dla niego). W miarę postępu schorzenia, jeśli osoba ta nie leczy się i prowadzi niezdrowy tryb życia, trudnością stanie się wejście na pierwsze piętro, a z potem nawet wstanie z łóżka! Naczynia wieńcowe będą bardzo wąskie, bardzo mało tlenu dotrze do serca – będzie ono pracować zbyt słabo!

W sytuacji, gdy któraś z tętnic wieńcowych zostanie zupełnie zamknięta, krew nie będzie docierać do odpowiedniej części mięśnia serca i po pewnym czasie (15 – 30 minut) jego komórki obumierają. Powstanie wtedy martwica mięśnia sercowego, czyli zawał serca. Jest to proces nieodwracalny. Z czasem miejsce komórek mięśnia serca (kardiomiocytów) zajmie tkanka łączna, która nie potrafi się sama kurczyć, a co najwyżej poddaje się biernie ruchowi. Utworzy się tzw. blizna pozawałowa. Ta część ściany serca zawsze już będzie kurczyć się gorzej i pracować mniej efektywnie, co będzie odczuwalne dla całego organizmu. Jeśli zawał obejmie odpowiednio duży obszar, praca całego serca może być bardzo upośledzona. Zawał serca prowadzi do wielu groźnych powikłań, może powodować śmierć. Choroba wieńcowa jest powikłaniem zawału.

Rodzaje choroby wieńcowej

Chorobę wieńcową można podzielić na postać stabilną i niestabilną (ostra zespoły wieńcowe). Postać stabilna jest najłagodniejszą formą, nie zagraża bezpośrednio życiu, można ją kontrolować odpowiednimi lekami i zmianą trybu życia. Do ostrych zespołów wieńcowych, które mogą być niebezpieczne dla życia pacjenta należą: niestabilna dławica piersiowa ( którą można uznać za stan przedzawałowy), ostry zespół wieńcowy bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI) i zawał z uniesieniem odcinka ST (STEMI). Podziału tego dokonano ze względu na różne postępowanie lecznicze w każdym z tych przypadków.

Bibliografia

Nowak Z. Zawał serca: diagnostyka, leczenie, rehabilitacja, AWF Katowice, Katowice 2003, ISBN 83-87478-64-4
Janion M. Kardiologia, Wydawnictwo Stachurski, Kielce 2005, ISBN 83-88592-35-1
Krzemińska Pakula M. (red.), Kardiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-108-3
Mandecki T. Kardiologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2912-0